JansonAcademy  

voor wie JA zegt tegen inspirerend & uitdagend onderwijs                

 

De andere spellingdidactiek

"De opbrengst van onze spellinglessen klopt niet met de daaraan bestede tijd."
"Zowel leraren als leerlingen blijken spellinglessen eigenlijk vervelend te vinden."
"In eigen teksten van leerlingen herken ik weinig van een spellingbewustzijn." 

Dit soort ervaringen van leraren waren voor mij aanleiding op zoek te gaan naar de achterliggende oorzaken. Ik heb toen de systematiek achter de spelling van het Nederlands nog eens nauwkeurig vergeleken met de gangbare spellingdidactiek. 
Uit die analyse bleken zowel de inhoud als de vorm van spellingonderwijs niet aansloten bij de kern van leren spellen.
Enerzijds gaat het erom dat je de klanken van woorden moet kunnen weergeven met letters. Dit betekent dat er een wezenlijk verschil is tussen een klank (geluid) en een letter (vorm). Dit betekent o.a. dat je letters niet met een klanknaam kunt benoemen.
Anderzijds werd duidelijk dat het perspectief van spellingonderwijs was verdwenen. Je leert spelling om die toe te passen in eigen teksten, buiten de spellinglessen. Het doel is niet het goed maken van een dictee of een toets.

Dit waren voor mij goede redenen om een alternatieve spellingdidactiek te ontwikkelen, die wel consequent hiermee rekening houdt.

Vanaf 2009 heb ik op scholen verspreid door het land met een andere didactische aanpak praktijkonderzoek gedaan. Dit leidde tot daarop afgestemd materiaal, dat vanaf het schooljaar 2013-2014 beschikbaar kwam onder de naam Op zoek naar letters

In de 2e versie daarvan, die in 2015 verscheen, is dat materiaal nog verder uitgebreid. Toen waren er wel nog steeds handleidingen per leerjaar, omdat veel scholen die ermee begonnen dat zo gewend waren. 

Sinds 2018 heb ik de hele didactiek beschreven in één boek, waarin ook de beschrijvingen van de op klank gebaseerde categorieën staan. Ook heb ik daarin beschreven hoe een nieuwe, op de betekenis gerichte aanpak van grammatica kan worden gebruikt. Hieraan is ook de didactiek van de spelling van persoonsvormen gekoppeld. 

Kenmerken van de didactiek van Op zoek naar letters:

- gebaseerd op het specifieke proces van leren spellen: van klanken naar letters;
- alle leerlingen zijn actief, bewust en doelgericht aan het leren;
- consequent onderscheid tussen klanken en letters;
- de leerlingen oefenen grotendeels mondeling in tweetallen;
- daardoor is er alleen gebruiksmateriaal nodig, dat 
gratis en digitaal via een van mijn
  sites beschikbaar is;
- de leerlingen leren meer over de achtergrond van onze spelling, zodat ze beter snappen
  waarom bepaalde letters gekozen moeten worden;
- spellinglessen leiden tot spellingbewustzijn;
- duurzame opbrengsten, ook zichtbaar in eigen teksten;
- doelgerichte differentiatie;
- zowel geschikt voor leerlingen met dyslexie als voor goede spellers
- een beschrijving van de achtergronden en aanpak van deze didactiek.